Tadeusz Borowski – författare

The most complete English-language collection of the prose of Tadeusz Borowski, the most challenging chronicler of Auschwitz, with a foreword by Timothy Snyder, author of On Tyranny  “Borowski’s sharp-edged descriptions of life in Nazi concentration camps shatter the limits of even Kafka’s most surreal imaginings.”—Benjamin Balint, Wall Street Journal  “The most important work of the most challenging chronicler of Auschwitz.”—Timothy Snyder, from the foreword  In 1943, the twenty-year-old Polish poet Tadeusz Borowski was arrested and deported to Auschwitz as a political prisoner. What he experienced in the camp left him convinced that no one who survived Auschwitz was innocent.  All were complicit; the camp regime depended on this. Borowski’s tales present the horrors of the camp as reflections of basic human nature and impulse, stripped of the artificial boundaries of culture and custom. Inside the camp, the strongest of the prisoners form uneasy alliances with their captors and one another, watching unflinchingly as the weak scrabble and struggle against their inevitable fate. In the last analysis, suffering is never ennobling and goodness is tantamount to suicide.  Bringing together for the first time in English Borowski’s major writings and many previously uncollected works, this is the most complete collection of stories in a new, authoritative translation, with a substantial foreword by Timothy Snyder that speaks to its enduring relevance.

»Här finns dödslägrets vardag med de overkligt kaotiska scenerna vid de ankommande tågen, den dödliga korruptionen mellan fångarna och deras plågoandar, den ständiga hungern, allt i fotografisk detaljrikedom. Nu kommer boken på Modernista med utmärkt förord av Aris Fioretos. Det är naturligtvis inte en sekund för tidigt.« LARS GUSTAFSSON, EXPRESSEN»En oförglömlig novellsamling.« UPSALA NYA TIDNING»I sökandet efter trovärdiga källor läste jag Tadeusz Borowskis rena, självplågande, grymma berättelser. ur IMRE KERTÉSZ Nobelföreläsning »Heureka!« Tadeusz Borowski överlevde Auschwitz. Novellerna i Välkomna till gaskammaren, mina damer och herrar [1948] bygger på upp­levelserna i dödslägret.Med iskall klarhet skriver Borowski med perspektivet hos en icke-judisk fånge som för sin överlevnad hjälper nazisterna att frakta judiska familjer in i lägret. Boken har kommit att räknas till den viktigaste litteraturen om Förintelsen, inte minst för den konstnärliga kraft med vilken Borowski förmådde gestalta absur­diteten i vardagen vid gaskamrarna.I översättning av Catherine Berg och med förord av författaren och kritikern Aris Fioretos.TADEUSZ BOROWSKI [1922 1951] var poet och prosaist, född i det sovjetiska Ukraina med polska föräldrar. Såväl hans far som hans mor deporterades till sovjetiska läger på tjugotalet, han själv och hans bror tog sig till Warszawa. Borowski var verksam som författare under den nazistiska ockupationen och publicerade dikter och korta romaner illegalt. 1943 arresterades först hans fästmö Maria sedan han själv av Gestapo. Båda skickades till Auschwitz. Borowski tog sitt eget liv 1951. Novellsamlingen Välkomna till gaskammaren, mina damer och herrar gavs ut i original 1948, med titeln Pozegnanie z Maria (»Farväl till Maria«).»Tadeusz Borowski gestaltar skräcken och galenskapen i lägret med sådan direkthet att det som förmedlas knappt går att uthärda.« THE NEW YORK TIMES BOOK REVIEW

"Die Erzählungen des polnischen Auschwitzüberlebenden Tadeusz Borowski gehören zu den beklemmendsten Zeugnissen des 20. Jahrhunderts. Scheinbar moralisch indifferent beschreibt Borowski die Greuel der nationalsozialistischen Vernichtungslager und verzichtet dabei auf eine klare Trennung zwischen Opfer und Täter. Aus der Perspektive des Kapos, der als Aufsichtsperson eine Rolle zwischen seinen Mithäftlingen und deren Mördern einnimmt, schildert er den Wettlauf der Häftlinge ums Überleben. Mit einer erbarmungslosen Genauigkeit, die dem Leser nichts schenken will, berichtet er von der Mutter, die bei der Selektion ihr Kind verleugnet und der Arroganz der alteingesessenen Häftlinge gegenüber den Neuankömmlingen im Lager.Imre Kertész bewundert die "klaren, selbstquälerisch gnadenlosen Erzählungen" Borowskis, die in der europäischen Lagerliteratur einzigartig sind. "Ich wollte aufschreiben, was ich erlebt habe, aber wer auf der Welt wird einem Schreiber glauben, der eine unbekannte Sprache spricht? Das ist, als wollte ich Bäume und Steine überzeugen", sagt Borowski nach seiner Befreiung und Rückkehr nach Warschau.Die Erzählungen Borowskis sind jetzt - fast sechzig Jahre nach ihrer Entstehung - in der Neuübersetzung von Friedrich Griese wiederzuentdecken."

Pysäyttäviä kertomuksia AuschwitzistaKun puolalainen kirjallisuudenopiskelija Tadeusz Borowski joutuu Auschwitzin keskitysleirille, hänen elämänsä muuttuu käsittämättömästi. Keskitysleirillä tärkeintä on hengissä selviäminen ja entisen elämän ylellisyydet – kuten kunnollinen ruoka – ovat vain kaukainen haavekuva. Normaalin ja epänormaalin rajat sekoittuvat leirin hirvittävässä arjessa, kun vangit työskentelevät, rakastuvat, selviytyvät ja tulevat murhatuiksi. Kotimme Auschwitz on kokoelma järkyttäviä ensikäden kuvauksia elämästä Auschwitzin keskitysleirillä. Kirjoittaja itse oli leirin vanki, ja hänen autenttinen kertomuksensa tuo esiin inhimillisen kärsimyksen ja selviytymisen voiman äärimmäisissä olosuhteissa. Teos on tärkeä dokumentti historian pimeimmästä ajasta, ja se antaa äänen niille, jotka eivät selvinneet kertomaan kokemuksistaan itse.Kokoelma käsittää Borowskin teokset 'Herrasväki on hyvä ja käy kaasukammioon', 'Päivä Harmenzessa', 'Kotimme Auschwitz', 'Ihmiset jotka kulkivat', 'Schillingerin kuolema', 'Mies ja hänen pakettinsa', 'Illallinen', 'Kertomus todellisesta elämästä', 'Hiljaisuus', 'Tammikuun suurhyökkäys', 'Vierailu' ja 'Kivinen maailma'.Puolalainen toimittaja ja kirjailija Tadeusz Borowski (1922–1951) tunnetaan parhaiten Auschwitzin keskitysleirin kokemuksiaan kuvaavista kertomuksistaan. Borowskin kirjoitukset ovat olleet tärkeässä roolissa toisen maailmansodan julmuuksien dokumentoimisessa ja muistamisessa.

Gdy śmierć staje się codziennością, jej masowość i intensywność może być powodem do dumy. Tak jak dla jednego z bohaterów opowiadania, który pogardza innymi obozami zagłady. Tadeusz Borowski kolejny raz z brutalną szczerością opisuje świat zza płotu kolczastego, gdzie dla ludzi doprowadzonych na skraj wyczerpania fizycznego jakiekolwiek zasady moralne uległy zawieszeniu, a system wartości wywrócił się i przetasował.Opowiadanie przyjęło formę listów, które bohater Tadek (któremu autor użyczył wiele szczegółów własnej biografii) pisze do uwięzionej w Birkenau narzeczonej. Zgodnie z wolą autora utwór został dołączony w kolejnym wydaniu do cyklu "Pożegnanie z Marią".

Kolejny raz Tadeusz Borowski zabiera czytelnika w miejsce, gdzie nikt nie chciałby trafić w rzeczywistości - za bramę obozu koncentracyjnego. Opis codzienności w sytuacji permanentnego zagrożenia życia daleki jest od patosu, a nawet współczucia - ofiary, gdy tylko nadarzy się okazja, płynnie zamieniają się w katów. Powściągliwy, rzeczowy styl autora wyklucza ocenę czy moralizatorstwo, prezentuje rzeczywistość taką, jaka była - brutalną, bolesną, prawdziwą. Pozycja obowiązkowa dla czytelnika zainteresowanego codziennością wojenną.

"Co prawda mógłbym również kłamać, używając odwiecznych sposobów,które literatura przyzwyczaiła się stosować, aby udać, że wyraża prawdę, alena to nie mam wyobraźni" - pisze Borowski w opowiadaniu "Faszyści" pochodzącym ze zbioru. Kolekcja dwudziestu nowel, które zgodnie z wolą autora należy traktować jako jedno opowiadanie. Pojawiają się tu utwory o tematyce poważnej, błahej oraz dedykowane konkretnym osobom. "Kamienny świat" to propozycja nierozerwalnie związana z opowiadaniami oświęcimskimi autora - podejmuje ten sam temat, ale koncentruje się na demaskowaniu fałszu konwencji, przy użyciu których zwykło się mówić i pisać o doświadczeniu wojny i Holokaustu. Szczera relacja z obozu koncentracyjnego, bez stylistycznych ozdobników. Brutalna prawda o naturze człowieka postawionego w sytuacji granicznej.

Czym jest "nieludzkie zachowanie"? Kiedy cały dzień nie myśli się o niczym innym, tylko o zdobyciu buraka? Czy kiedy przed poczęstowaniem kogoś kawałkiem warzywa analizuje się, jak długo ten człowiek pożyje? Narrator utworu nie odpowiada na te pytania, nie ocenia ludzi, którym przyszło żyć w skrajnie nieludzkich warunkach, tylko z niepokojącą oziębłością relacjonuje wydarzenia rozgrywające się w obozie pracy.Opowiadanie wchodzi w skład zbioru "Pożegnanie z Marią".

Dzień z życia inteligenckiej młodzieży w czasie wojny. Narrator Tadek i jego narzeczona Maria rozmawiają o poezji. Byłaby to scena sielanki, gdyby nie to, że zza okien widać palącą się Warszawę. Młodzi - choć wyraźnie przeznaczeni do innych celów - zajmują się produkcją i sprzedażą bimbru czy kradzieżą wapna. Gdy załatwiają sprawy na mieście, rozpoczyna się łapanka...Poruszające opowiadanie inspirowane doświadczeniami autora. Tytułowy utwór całego zbioru Borowskiego o tematyce wojennej.

Zdobywanie jedzenia, unikanie kary, wymiana dóbr - wokół tego kręci się życie w obozie koncentracyjnym. Narrator opisuje jeden, przykładowy dzień więźniów takiego miejsca - a ogrom ich cierpienia i niewyobrażalne historie, których stają się bohaterami, mogłyby zapełnić całe dekady. Autor nie psychologizuje, unika oceniania. Nikt z nas w końcu nie wie, jak daleko jest się w stanie posunąć, by zdobyć kromkę chleba, dopóki nie doświadczy prawdziwego głodu i poniżenia. Jedno z opowiadań wchodzących w skład zbioru "Pożegnanie z Marią".

Opowiadanie przedstawia wydarzenia rozgrywające się w obozie dipisów (od angielskiego "displaced persons"), czyli osób, które w wyniku wojny znalazły się poza swoją ojczyzną i potrzebują zorganizowanej pomocy, by wrócić do kraju lub osiedlić się poza jego granicami. Ludzie skrzywdzeni przez los, ofiary bestialskich prześladowań. Serce nakazywałoby im współczuć, ale obserwowanie ich zachowań budzi raczej niechęć, a nawet strach. Większość z nich przeżyła obóz właśnie dlatego, że nauczyła się realizować swoje podstawowe potrzeby za wszelką cenę. To świat bez hierarchii wartości i wyrzutów sumienia.Utwór z cyklu "Pożegnanie z Marią", stworzony na bazie przeżyć samego autora, który po wyzwoleniu trafił do takiego obozu. W 1970 r. Andrzej Wajda nakręcił na jego podstawie film pt. "Krajobraz po bitwie".

Dzień z życia więźniów obozu koncentracyjnego opowiedziany z perspektywy członka tzw. Kanady - uprzywilejowanej grupy więźniów zajmujących się rozładunkiem transportów i selekcją przedmiotów. Wszelkie działania bohatera są skoncentrowane na utrzymaniu się przy życiu i zawłaszczeniu jak największej liczby podstawowych dóbr, głównie odzieży i artykułów spożywczych. W tych dramatycznych okolicznościach przetrwanie jest ważniejsze niż moralność, a zaspokojenie własnego głodu istotniejsze niż życie współwięźnia.Utwór z cyklu "Pożegnanie z Marią", jeden z najważniejszych przykładów polskiej "literatury obozowej", portretuje "człowieka zlagrowanego", który żeby przeżyć, przyjmuje postawę obojętności i cynizmu wobec dramatu rzeczywistości obozowej.

"Jak uczyłem się podczas okupacji" - temat wypracowania szkolnego nakłonił uczniów pewnego profesora do osobistych opowieści na temat codziennego życia podczas II wojny światowej. Tadeusz Borowski zebrał te rękopisy, przeczytał i na ich podstawie stworzył zbiór opowiadań, w których młodzieńczy, prostoduszny, niewinny narrator zdaje sprawozdanie ze społecznych niesprawiedliwości, środowiskowych napięć czy subtelnych sposobów łamania życiorysów ludzi mieszkających pod okupacją.Doskonała lektura dla czytelnika poszukującego źródła informacji na temat wojennej codzienności z dala od frontu walki.

Pysäyttäviä kertomuksia AuschwitzistaKun puolalainen kirjallisuudenopiskelija Tadeusz Borowski joutuu Auschwitzin keskitysleirille, hänen elämänsä muuttuu käsittämättömästi. Keskitysleirillä tärkeintä on hengissä selviäminen ja entisen elämän ylellisyydet – kuten kunnollinen ruoka – ovat vain kaukainen haavekuva. Normaalin ja epänormaalin rajat sekoittuvat leirin hirvittävässä arjessa, kun vangit työskentelevät, rakastuvat, selviytyvät ja tulevat murhatuiksi.Kotimme Auschwitz on kokoelma järkyttäviä ensikäden kuvauksia elämästä Auschwitzin keskitysleirillä. Kirjoittaja itse oli leirin vanki, ja hänen autenttinen kertomuksensa tuo esiin inhimillisen kärsimyksen ja selviytymisen voiman äärimmäisissä olosuhteissa. Teos on tärkeä dokumentti historian pimeimmästä ajasta, ja se antaa äänen niille, jotka eivät selvinneet kertomaan kokemuksistaan itse.Kokoelma käsittää Borowskin teokset "Herrasväki on hyvä ja käy kaasukammioon", "Päivä Harmenzessa", "Kotimme Auschwitz", "Ihmiset jotka kulkivat", "Schillingerin kuolema", "Mies ja hänen pakettinsa", "Illallinen", "Kertomus todellisesta elämästä", "Hiljaisuus", "Tammikuun suurhyökkäys", "Vierailu" ja "Kivinen maailma".Puolalainen toimittaja ja kirjailija Tadeusz Borowski (1922–1951) tunnetaan parhaiten Auschwitzin keskitysleirin kokemuksiaan kuvaavista kertomuksistaan. Borowskin kirjoitukset ovat olleet tärkeässä roolissa toisen maailmansodan julmuuksien dokumentoimisessa ja muistamisessa.

»I sökandet efter trovärdiga källor läste jag Tadeusz Borowskis rena, självplågande, grymma berättelser. ur IMRE KERTÉSZ Nobelföreläsning »Heureka!« »Tadeusz Borowski gestaltar skräcken och galenskapen i lägret med sådan direkthet att det som förmedlas knappt går att uthärda.« THE NEW YORK TIMES BOOK REVIEW Tadeusz Borowski överlevde Auschwitz. Novellerna i Välkomna till gaskammaren, mina damer och herrar [1948] bygger på upp­levelserna i dödslägret. Med iskall klarhet skriver Borowski med perspektivet hos en icke-judisk fånge som för sin överlevnad hjälper nazisterna att frakta judiska familjer in i lägret. Boken har kommit att räknas till den viktigaste litteraturen om Förintelsen, inte minst för den konstnärliga kraft med vilken Borowski förmådde gestalta absur­diteten i vardagen vid gaskamrarna. I översättning av Catherine Berg och med förord av författaren och kritikern Aris Fioretos. TADEUSZ BOROWSKI [1922–1951] var poet och prosaist, född i det sovjetiska Ukraina med polska föräldrar. Såväl hans far som hans mor deporterades till sovjetiska läger på tjugotalet, han själv och hans bror tog sig till Warszawa. Borowski var verksam som författare under den nazistiska ockupationen och publicerade dikter och korta romaner illegalt. 1943 arresterades först hans fästmö Maria sedan han själv av Gestapo. Båda skickades till Auschwitz. Borowski tog sitt eget liv 1951. Novellsamlingen Välkomna till gaskammaren, mina damer och herrar gavs ut i original 1948, med titeln Pozegnanie z Maria (»Farväl till Maria«).

Puolalaisen Tadeusz Borowskin keskitysleirikertomukset sukeltavat leirin arkipäivään ja rutiineihin.Vangit syövät, työskentelevät, nukkuvat ja rakastuvat toisiinsa muutaman sadan metrin päässä paikasta, jossa toisia vankeja systemaattisesti murhataan. Henkiinjäämisen halu voittaa myötätunnon, ja normaalin ja epänormaalin raja häilyy - kunnes lopulta katoaa kokonaan. Borowski tietää mitä kaikkea ihminen on valmis tekemään kestääkseen kestämättömän ja selviytyäkseen mahdottomasta, sillä hän oli yksi Auschwitzin keskitysleiristä hengissä selvinneistä. Hän kuoli oman käden kautta vuonna 1951. Neljän päivän ikäisen tytön isä oli kuollessaan 28-vuotias.