Plant y Gorthrwm (eLyfr)

(The Welsh novel Plant y Gorthrwm by Gwyneth Vaughan)

"Onid gwaith anodd iawn yw i fachgen barchu ei fam pan nad yw mewn uwch sefyllfa na chader neu fwrdd yn y tŷ, neu, os mynnwch, 

un o''r anifeiliaid oddi allan?"

Y flwyddyn yw 1868 ac am y tro cyntaf mae cyfran fawr o ddynion Cymru''n cael pleidleisio mewn etholiad. Ond mewn oes pan oedd pleidleisio''n gyhoeddus, beth fydd y canlyniadau i''r sawl sy''n bwrw pleidlais dros ryddid a chyfiawnder ac yn erbyn y drefn?   

Wedi''i hysgrifennu''n wreiddiol yn 1905, Plant y Gorthrwm oedd ail nofel Gwyneth Vaughan ac hon o''i holl nofelau yw''r 

mwyaf gwleidyddol, a''r un sy''n dadlau gryfraf dros bawb sy''n cael cam: boed hynny oherwydd eu daliadau, eu 

dosbarth cymdeithasol, eu cenedl neu eu rhywedd. Dyma un o nofelau mawr ei chyfnod yn yr iaith Gymraeg, gan awdures sy''n haeddu ei chyfri ymhlith awduron blaenaf yr iaith.

"Deil [nofelau Gwyneth Vaughan] gymhariaeth â llawer ystori a fu''n dra llwyddiannus yn Lloegr, a rhagorant y tu hwnt i gymhariaeth ar y chwedlau Saesneg am Gymru a ysgrifennwyd gan Saeson neu Gymry Seisnig."

-T. Gwynn Jones