A lectura de Arraianos ponnos a ollada e a imaxinacion sobre un territorio, nas concas do Limia e do Arnoia, contra as serras do Xures e Laboreiro, para moitos desconecido; un mundo a trasman, separado de todo, tanto de Galicia como de Portugal, habitado por xente distinta e misteriosa que sente a fronteira administrativa como un absurdo, incapaz sen embargo de borrar a conexion historica e cultural entre os dous lados da raia. A recreacion literaria deste espacio humano e xeografico, adquire perspectiva e profundidade no percorrido da ficcion a traves de tempos e momentos historicos diferentes: a rebeldia romantica do Exclaustrado de Diabelle contra a cesion do Couto Mixto a Coroa espanola a mediados do XIX; a imposicion ideal das autoridades republicanas en Ourense sobre os sublevados o 18 de xullo do 36; a violencia asasina das cuadrillas falanxistas nos primeiros anos da posguerra ou a persecucion e captura de militantes galegos antifranquistas nos anos sesenta. O servicio dunha relativa unidade tematica, pretendida na comun referencia espacial do conxunto, Mendez Ferrin emprega tecnicas narrativas -ritmos, puntos de vista, construccions- moi diversas, ademais de facer un uso intencionado de formas dialectais do galego arraiano ou mesmo portugues estandar. Un arraiano, de Vilanova dos Infantes, non podia ser de outra forma, levanos deica terras escravas onde a xente mira con ollos vacunos e avultados. Xente coa que, por algunha razon, e preciso ter moito coidado.
