Francisco Castro – författare

A Tants anys de silenci Francisco Castro recrea una època d'obscuritat i odis, d'execucions i venjances personals, de por i amagatalls sota terra, però també d'utopies, somnis i revolució. Perquè la vida semblava feliç al pazo de Flàvia fins que el 18 de juliol de 1936 va esclatar la guerra i, en el caos inicial, alguns van aprofitar per passar comptes pendents.Setanta anys després, al jardí del pazo es recuperen sis cossos en una fossa comuna, tots amb un tret al cap, i també un misteriós esquelet de dona, enterrada sola, amb un llibre de poesia entre les mans. Anxela, una professora que viu la seva pròpia història de violència i dolor, dirigeix l'excavació i es proposa saber què va passar al pazo en aquells primers dies de guerra, i qui era la dona, i qui era el poeta, i què en queda de tot allò.Un relat apassionat, bellament violent, carregat de misteris sepultats en el silenci.

Anxela acepta dirigir una excavación en unas fosas comunes de la Guerra Civil en el pazo de Flavia, en Galicia, donde según la memoria colectiva se produjeron torturas y ejecuciones múltiples.Al abrir las fosas, Anxela y su equipo encuentran los restos de seis personas asesinadas. Pero, además, en el mismo espacio, algo alejado, aparece también el esqueleto perfectamente conservado de una mujer con un libro.¿Cómo murió esa mujer? ¿Quién era? ¿Qué secretos oculta el propietario del pazo, el exmilitar Darío Rocha? La respuesta se desvela en una narración que alterna la investigación en el presente de Anxela —que a su vez huye de la devastadora experiencia de un matrimonio marcado por los malos tratos y la violencia— y la sucesión de los hechos que tuvieron lugar en el pazo en 1936. El doctor Emilio Varela y su hija Ana aplican en esa época los ideales de la Institución Libre de Enseñanza en las tierras de Flavia con el ánimo de cambiarlo todo, ofreciendo a su pueblo el acceso a la educación y a la esperanza.En Tantos años de silencio, Francisco Castro recuerda una época de oscuridad, de venganza, de paseos en la madrugada y tiros en las cunetas, pero también de lucha por una vida mejor. Una novela que recupera parte de nuestra historia y que nos hace pensar en cómo pudo ser vivir en aquella época.

Irisek ondo kostata ikasi du bizitza aldapa baten modukoa dela, batzuetan beheraka datorrena, arin eta alai, eta beste askotan goraka doana, nekez eta ezinean. Neska gazte ikusgarria da: 18 urte, buruz argia, modelo-gorputz ederra, aurpegi polita eta begi argi bereziak, bakoitza kolore batekoa. Bizitzak aldapan behera zeraman eskutik, arin eta alai; bazituen lagunak, nobio lerden bat, ondo zihoan eskolan… Harik eta patu gaiztoak bizitza aldapan gora jarri zion arte: zebrabidetik zihoala, gidari mozkor batek, autoa ziztu bizian gidatuz, jo eta hankaz gora bota zuen; kolpe latza buruan eta ospitalera. Ondorioa: Hartutako Kalte Zerebrala. Zer den hori? Izenak berak dio: zerebroan, buruan, kaltea duzu, lehen ez zenuena baina orain bai, hartu egin duzulako; Irisen kasuan, zartako latza buruan. Eta horren ondoren, zer? Aurrena mundua ilundu, eta bizitza aldapa gora jartzen zaio: nobio lerdena lerdo atera zaio; lagunak eta ingurukoek erdi tuntuntzat hartzen dute, mundu guztiak bezala; etxean babesa, ama kapitain-pilotu eta aita aingeru guardako, eskolan mimoak… Eskerrak Ruti, bere lagun minari. Eta jende arraroari: jende arraroa Mario da, bereziki, bizitzak aldapan gora jarri duen mutil burutsu gaizto itxurako bat. Iris ere arraroen sailekoa da orain. Arraroa: aldapan gora aldapan behera balihoa bezala, arin eta alai, bizitzen dakiena.

Garai iluna da Castroren eleberri honek arakatzen duena. Goiz-albako "paseoak", bide bazterretan tiroka hildakoak, satorraren bizimodura kondenatutakoak. Baina, baita ere, aldaketa, iraultza eta bizitza hobe bat ekarri nahi zituzten amets eta utopien garaia. Halaxe zen, adibidez, Galiziako Flaviako Pazoan, 1936ko uztailaren 18an gerra hasi zen arte. Batzuek mendekurako baliatu zuten gerrak ekarritako nahasmendua, eta horietako batek aztarna dramatikoa utzi zuen: sei hilotz hobi komun batean. Horietako bost, buruan tirokatuak, eta seigarrenak, emakume baten hezurdurak, inork aipatzen entzun ez duen poeta baten liburua du bularraldean helduta. Anxelak, indarkeriazko historia mingarri propioa duen ikertzaileak, bere gain hartzen du gerraren lehen egunetan pazoan gertatutakoa argitzeko lanen ardura, eta laster jakin nahi izango du nor ziren poeta misteriotsua eta haren liburuarekin hilobiratutako emakumea. Anxelaren ikerketak 1936tik gure egunetara ekarriko gaitu, eta bidaia zirraragarri horren narrazio bortitz eder honetan ikasiko dugu, besteak beste, nola gainditu dituen faxismoak garai eta mugak.

Sekretu batzuk luzaroan egoten dira ezkutuan, hamarkada askotan, baina, une jakin batean, iragan beldurgarriak itzultzea erabakitzen du. Sekretu horiei buruzko nobela da Barkuen Hilerria. Eta lehen amodioei buruzkoa ere bada, eta kontatzen du maitatzen ikasten hasten ari denak pasioa nola aurkitzen duen. Baina, batez ere, duintasunari buruzko eta abusuaren aurkako eleberri bat da. Beti zigorrik gabe aterako direla uste dutenen abusuez mintzo da, eta emakumeen jabe balira bezala jokatzen dutenez. Bikotea osatzen duten neska eta mutila bizitzaren une erabakigarrian daude. Uda batek aldatuko du dena, behin betiko. Bi gazteak borrokan arituko dira nonahi dauden mafia txiki horien aurka. Misteriozko eleberria da esku artean duzuna, lehen unetik intrigaz gainezka egiten duena. Egia deseroso batzuk aurkitzera abiatuko zara protagonistekin batera, nahiz eta batzuek nahiago luketen egia horiek ez ezagutzea…

Joana jaio zenean, Joan zela uste zuten denek, eta hala inskribatu zuten.Joanaren ikastetxean futbol txapelketa bat egitekotan dira, eta badirudi zirraragarria izango dela, baina ez golengatik bakarrik. Joanak neska talde bat antolatzen du, baina ikastetxeko zuzendaritzak mutiltzat du bera, Joanak neska sentitzen dela behin eta berriz errepikatzen badu ere.«Jolas ordutik itzuli ginenean, egundoko istilua zegoen iragarki taularen inguruan. Nire ikasgelako mutilak, 6. A-koak, kortxoaren aurrean pilatuta zeuden, zalapartaka. Batzuek eskuak burura eramaten zituzten, irakurtzen ari zirena sinetsi ezinik. Beste batzuk barrez lehertu beharrean ari ziren, baina urduritasunagatik zen. Gehienak, hala ere, serio-serio zeuden. Seguru asko, ezer ez zutelako ulertzen. »Ni metro batzuk atzerago nengoen, eszenari begira, ni izan bainintzen orri hura ipini zuena eskolako iragarki taularen kortxoan. Ni nintzen han sortu zen iskanbila itzelaren arduraduna.»