Karlo Markso – författare

La leĝo de la tendenca falo de la profitkvoto, nepra konsekvenco de la kapitalisma produktad­maniero kaj valora rimedo por kompreni la evoluon de la kapitalisma ekonomio, estas tamen vigle diskutata kaj disputata ne nur de burĝaj ekonomikistoj, sed ankaŭ de marksistoj mem.

Tiu ĉi teksto estas proksimume 20-ona parto de la 3-a volumo de la marksa “Kapitalo kaj fakte la unua kaj ĝis nun sola parto de la 3-a volumo tradukita al Esperanto. Ĝi estas unue tradukita kaj prezentata ĉi tie en aparta broŝuro, ĉar temas pri unu el la bazaj leĝoj, kiuj direktas la ekonomi­an evoluon sub kapitalismaj kondiĉoj.

La famaj dek unu Tezoj pri Fojerbaĥo revoluciis la filozofion; la Principoj de Komunismo estas la unua konciza formulado de tio, kio kelkajn monatojn poste fariĝis la Manifesto de la Komunista Partio.

De Karlo Markso: Tezoj pri Fojerbaĥo; La politika indi­ferentismo; kune kun Engelso: Postuloj de la Komunista Partio en Germanio.

De Frederiko Engelso: Kontribuo de la laboro al la homiĝo de la simio; Principoj de komunismo.

Jen kelkaj ‒ plejparte fruaj ‒ verkoj de Markso kaj Engelso en Esperanto. Nuntempe multaj konsentas pri: Alia mondo eblas. Kia? Kaj kiel? Dum la kapitalismo sukcesis trudi en la evoluintaj landoj la ideon, ke ĝi estas sen alternativo, la junaj generacioj de alimon­dismo plejparte ne konas la teoriajn atingojn de la laborista klaso ...

Ĉi tie troviĝas la du plej cititaj kaj citataj tekstoj el la marksa Kontribuaĵo al la kritiko de la politika ekonomio [do, la kritiko de la burĝa ekonomiko].

En la Antaŭparolo Markso rakontas pri la historio de sia persona aliro al la temo. 

La Enkonduko, pri kiu Markso laboris de fine de Aŭgusto ĝis meze de Septembro 1857, estas ne finita malneto por "ĝenerala enkonduko" de plani­ta de li granda ekonomia laboraĵo, kies ĉefajn trajtojn Markso jam nomas en la Enkonduko. Dum kromaj esploradoj Markso plurfoje ŝanĝis sian originan planon kaj tiel estiĝis la verkoj Kontribu­aĵo al la kritiko de la politika ekonomio kaj La kapitalo.

La Enkonduko estis malkovrita en 1902 en la paperoj de Markso kaj 1903 unuafoje publikigita en la revuo Die Neue Zeit. La teksto de tiu ĉi libreto baziĝas sur la manuskripto de Markso.

Tiu ĉi libro ne povas anstataŭi legadon de Markso, sed ĝi povas surprize kaj fulmlume enkonduki en la centrojn de lia pensado, kiu okupiĝis ankaŭ pri la sociaj problemoj de nia epoko.

Multajn tiajn tekstetojn oni povas afiŝi, pentri sur stratojn, dissendi retpoŝte, ĉe diversaj okazoj deklami ...

Multaj tekstetoj de tiu ĉi libreto sonas kiel frapaj konkludoj pri aktualaj eventoj, kun agpropono inkluzive.

Tre multaj el tiuj citaĵoj legeblas kuntekste en jam Esperantigitaj kaj haveblaj libroj

La Tutmonda Instituto McKinsey taksas, ke proksimume tridek ĝis sesdek elcentoj de la laborlokoj komplete aŭtomati­geblas. Sistemoj de artefarita inteligento ĉiam pli kapablas lerni plenumi komplikajn intelektajn taskojn, ekzemple la ekkonon de kompleksaj modeloj, la sintezigon de informoj, la konkludadon kaj la starigon de prognozoj.

Markso, analizante la ekonomiajn tendencojn meze de la 19-a jarcento, jam anoncis tiun evoluon kaj analizis ĝiajn implicaĵojn ene de la kapitalisma socio kaj ĝian rolon por liberigi la homon el granda parto de la necesa laboro kiel grava antaŭkondiĉo por la emancipiĝo de la homaro en nova socio.