Suso De Toro – författare

"Unha rosa é unha rosa (Unha comedia de medo)" é unha traxicomedia onde non falta nin o humor, nin a aceda crítica á sociedade contemporánea. A vella Rosa reparte a súa herdanza en tres partes, entre os seus dous sobriños, Pololo e Adela, e a filla doutra sobriña xa morta. A vella Rosa é seguidora na televisión dos telefilmes do detective tenente Colombo, do que sabemos da súa ascendencia galega. A morte da vella Rosa, en estrañas circunstancias, desencadeará unha divertidísima trama de enredo, parodia da ambición desmedida da sociedade actual, que rematará cunha inevitable hecatombe tráxica. Os diálogos chispeantes, a presenza da sociedade mediática actual (concibida como un diálogo ermanente coa televisión) e a crítica máis mordaz á sociedade da «comodidade e da ambición» fan desta raxicomedia de Suso de Toro unha lectura absolutamente recomendable.

A través dun argumento sinxelo e concentrado, "Ambulancia" relata a historia fatal de Petete e Pequeno, dous delicuentes que se atopan en situación precaria e que atracan unha gasolineira ao día seguinte de abandonaren o cárcere de Monterroso. Estamos diante dunha novela entretida e desgarradora, na que os personaxes e as súas paixóns se moven pola cidade de Compostela coma se fose un fervedoiro de violencia e dureza, de vida e morte. "Ambulancia" rende homenaxe á novela negra americana, con personaxes sinistros, sempre á beira do perigo. Unha novela trepidante, de violencia estrutural. "Unha novela negra e redonda que, unha vez finalizada, deixa tan bo sabor de boca que invita á lectura..." (Vicente Araguas) ""Ambulancia" continúa sendo un magnífico relato criminal de primeira orde. Entretemento puro." (Diego Ameixeiras)

Nesta obra, o escritor Suso de Toro segue os pasos de Ana Ponton, dende a sua infancia ate a actualidade, dende aquela nena ate esta muller que e observada por moita xente, desvelando a sua personalidade e o seu traballo diario. Tratase do retrato en movemento dunha persoa e dunha personaxe que resultan unha novidade para o noso pais. Na sua voz destilanse as experiencias do nacionalismo galego, de xeracions de persoas comprometidas cunha causa que se visibiliza como froito dunha estirpe das mulleres galegas. Esta cronica de Suso de Toro acompana a ilusion de centos de cidadas e cidadans que ven en Ana Ponton a lider indiscutible que agarda gobernar Galiza como consecuencia dunha historia de resistencias e de afirmacions de liberdade; esa figura propia dun tempo novo en que as expectativas van da man dunha muller.

Suso de Toro relata un episodio desconecido ate o momento da biografia de Joseph Haydn: un desvio da ruta que o levaba a Londres e que lle permitiu conecer o reino galego. Haydn descobre a nosa gastronomia, a nosa lingua, a musica que se tocaba naquel momento en Compostela, e tamen deixa a sua influencia nos musicos do momento. Un acontecemento que imprimiu unha pegada sentimental na memoria do gran compositor. Todo o que relata o autor conta con documentacion da epoca, excepto a propia visita do musico, da cal non hai constancia certa.

Luz asiste a un curso de creación literaria e decátase de que descoñece a verdadeira historia da súa familia, da súa vida, polo que decide utilizar a escrita literaria para reconstruíla. A investigación e o proceso de documentación que leva a cabo para crear esa súa novela vital vaille ir desvelando datos e acontecementos que xa estaban aí e agardaban agochados e silenciosos nalgún lugar da memoria. A reflexión sobre a literatura, o descubrimento de segredos familiares que proceden de tempos dunha guerra civil destrutiva a todos os niveis e a reconfiguración da propia identidade son os asuntos que se tratan en «Conta, Sherezade», unha novela que se vai construíndo mentres se le. Suso de Toro sorpréndenos cunha historia en que a literatura se converte en protagonista da propia novela e nun medio para comprender a vida.

Esta novela, que ensaia unha nova e polémica interpretación da historia recente de Galicia, consegue xuntar os personaxes de Ramón Piñeiro e de Castelao coa intención de que afronten a verdade do que ocorreu cando o mozo Ramón Piñeiro non agardou por Castelao en París. O autor da entrevista imaxinada en que se basea toda a narración pon o foco en aspectos culturais, políticos e mesmo persoais dos protagonistas, e evidénciase que, en moitos casos, a construción histórica dos personaxes difire da realidade dos feitos que sucederon. As explicacións sobre contas pendentes que Ramón Piñeiro ofrece nesta novela, respondendo a algunha pregunta incómoda, van deconstruíndo a súa propia figura, que se considera consolidada por unha parte da sociedade galega. Cun ton ameno e moi accesible, mais sen renunciar ao tratamento en profundidade que o tema require, Suso de Toro constrúe un relato esclarecedor dun momento crucial da nosa historia. Unha reivindicación do que puido ser e do que aínda pode ser. E unha rebelión contra o designio de que sexamos «Terra de sacrificio».

Dous irmáns reencóntranse na cidade para repartir a herdanza da nai, unha muller temida e case meiga que marcou alá na aldea de orixe as súas vidas como unha sombra inevitable. Os dous, Abelardo (home honrado e ferido dende a infancia) e Sindo (trapalleiro e sedutor, vividor nato e sempre a un paso da ruína), percorren bares, confesións e vellos resentimentos nun día que se vai volvendo cada vez máis negro. Todo estoupa cun Land Rover ás escuras, dúas siluetas proxectadas na parede e un golpe seco que cambiará para sempre o destino dos irmáns. «Land Rover» é unha novela brutal e hipnótica sobre feridas familiares que non dan curado. Volve este clásico moderno de Suso de Toro na súa máxima potencia narrativa. Entre o presente e un pasado que persiste como un maleficio.

Suso de Toro comenzó a escribir, inicialmente, la historia de una familia de rasgos insólitos, que a través de generaciones acumulaba libros y protegía figuras de la cultura y de la política gallegas, como Rosalía de Castro y su marido Manuel Murguía, o Castelao y Rafael Dieste. Lo que era una novela familiar, a través de las personas del cirujano Ángel Baltar y sus dos hijos Antonio y, particularmente, Ramón, poco a poco se va transformando en una persecución en la que el narrador se ve atrapado, investigando fascinado esa presa esquiva. Un Ramón Baltar clandestino y en penumbra. En "Un señor elegante", definida como novela de no ficción, nos vemos atrapados en esa persecución a través de la génesis (¿o revelación?) del personaje y de una historia, la de la ética de la resistencia. Un sueño republicano y un relato del siglo XX europeo vivido en Galicia y en España; una visión muy distinta, alegre y resistente, de nuestro pasado. Suso de Toro (Santiago, 1956), es licenciado en Arte Moderna y Contemporánea y uno de los principales exponentes literarios de las actuales letras gallegas. Cultiva la novela, el relato y el ensayo, así como el periodismo. Su extensa obra literaria ha sido reconocida con distintos premios de entre los que cabe destacar el Nacional de Narrativa por su novela "Trece campanadas", también llevada al cine; el de la Crítica, por "Tic-Tac" y "No vuelvas"; el de la Crítica de Galicia por "Polaroid" y "Siete palabras"; y el Blanco Amor por "Calzados Lola". En Alianza Editorial, además de "Un señor elegante", están publicadas, "Siete palabras", "Trece campanadas", "Sonámbulos" y "Fuera de sí". También ha escrito libros periodísticos y de ensayo.

Premio de Ensayo Gala do Libro Galego 2020.Este libro nació con el encargo de servir como introducción a la literatura para quien desee asomarse a ella. Por el camino, sin embargo, Suso de Toro se desprende del corsé del ensayo para ofrecernos la posibilidad de participar en un diálogo: con los muertos -y por sus páginas desfilan Joyce, Proust, Woolf o Rosalía de Castro-, con nosotros mismos -entrenando nuestra conciencia crítica de lectores y liberándonos de la culpa canónica: se puede no haber leído hasta el final La montaña mágica, de Thomas Mann-, y con él, con el escritor que conoce a fondo su oficio y que reconstruye su propia carrera literaria para encontrar en sí las claves de lo que hace a quien escribe un autor: los ritos de paso, el vínculo con la propia lengua, las traiciones a que obliga el mercado, la relación con la sociedad, con la comunidad lectora viva y con la posteridad, y la alquimia que convierte en obra literaria el sustrato de lo real y lo imaginado. Al fin y al cabo, como él mismo dice, «cualquier cosa puede ser una semilla inesperada para la literatura si se da la coincidencia de que nosotros seamos la tierra apropiada».

Xa van dez anos dende que se publicara "Tic-Tac" por primeira vez, unha obra que o seu autor, Suso de Toro, definiu entón nalgunha entrevista cos epítetos"perturbadora", "patética" e sinistra, e que supuxo un terremoto nas axitadas augas literarias galegas. A presente de Xerais, é a edición definitiva, revisada polo autor, dun texto que se converteu en clásico contemporáneo da narrativa galega. Un volume que inclúe, ao seu remate, o texto "Autopsia. (Epílogo á inglesa)", preparado por Antonio Francisco Pedrós-Gascón, profesor de The Ohio State University, que constitúe un lúcido e esclarecedor estudo sobre toda a obra narrativa de Suso de Toro e sobre a trascendencia de Tic-Tac na conformación do corpus narrativo galego contemporáneo. "Tic-Tac" é unh "grande puzle", como o define X. González Gómez, formado polas narracións orais ou escritas de Nano,ás que de cando en vez se engaden textos de terceiros, como Isidro, o seu irmán, ou supostos anacos de revistas, manuais (...) "Tic-Tac" é unha corrosiva obra moral que entra a dozura cómica e a acedume tráxica reclama o retorno á natureza, é o froito dunha conciencia descrida, unha conciencia moderna, que non pode aceptar os dogmas de fe e non busca presentarnos a "Realidade", senón unha "realidade": a de Nano, o peculiar personaxe principal e narrador da obra.

Unha viaxe ao corazón dunha civilización desaparecida na brétema do tempo polos camiños da Historia e da Literatura. Un libro que mostra, a través dos ollos dun escritor contemporáneo, a cultura de guerreiros relixiosos e unha épica poderosa que aínda latexa oculta dentro da cultura occidental. Unha aproximación á grande epopea dos celtas irlandeses que durmiu semiagochada e dispersa durante séculos. Lugh, Breogán, Cú Chulainn, Finn, deuses, semideuses e heroes. O pálido rei Artur, o que desapareceu no océano celta rumbo á illa de Avalon, segue seducindo os europeos máis soñadores. N''O país da brétema recóntanse os latexos da alma celta desde a orixe, entre as brumas do mito e a lenda, ata o respirar das novas gaitas actuais. O embruxo dunha cultura que atrae inevitablemente os habitantes dun tempo que quere mitos, e dunha cultura que desconfía da maxia e do misterio. Desta obra xurdiu a necesidade de escribir un libro posterior, Morgún (Xerais, 2003).

Ambulancia e unha novela negra e redonda, que unha vez rematada deixa moi bo sabor de boca. Suso de Toro non so consegue unha novela negra senon tamen unha certa epopea urbana. (Vicente Araguas, Leer, Madrid). As pantasmas da cidade e as suas paixons circulan por ambulancia como formas extremas do vivir de cada dia. As imaxes desgarradas e a paisaxe de homes sen atributos constituen o cerne da novela. (Diario 16 de Galicia). Ambulancia, de Suso de Toro, ten frescura, ambiente urbano, estetica negra e realismo sucio. (Marcos Valcarcel). A poetica narrativa de Suso de Toro e unha poetica da precariedade, do residual e da carencia que se instala nos arrabaldos da cidade emblematica, para configurar, non epicas ancestrais, senon escuetas, frias e impasibles traxedias urbanas. (Adolfo Sotelo, El Observador, Barcelona). O estilo de suso de Toro e moi directo, cun trasfondo duro e violento, reflexo dunha sociedade determinada. (Pemon Bouzas, El Correo Gallego).

A publicación de «Polaroid» supuxo un fito na literatura galega moderna e provocou un decidido cambio de rumbo narrativo. Considerado como libro aberto, «Polaroid» descubriuse como unha auténtica máquina de fabricar significados en todas as direccións, un verdadeiro artefacto literario que aborda tanto as cuestións do tempo contemporáneo como da memoria, deitando unha mirada sobre o país: na ruptura co seu pasado, na esgazadura da cidade que esquece o campo, do presente que esquece o pasado. Un libro coa alma fracturada, concibido para mergullarse no seu tempo e pelexar furioso contra el. Foi precisamente esa vontade iconoclasta a que lle concedeu unha impresionante acollida por parte dos lectores e lectoras, converténdose nun libro polémico, discutido, grotesco, aplaudido, absurdo, desmitificador, burlón, innovador, crítico, hilarante, provocador... O propio Suso de Toro cualificouno daquela como «estalido de furia inspirado polo punk». «Polaroid», que recibiu o Premio da Crítica Galicia en 1987, enlazaba tanto co underground dos anos setenta como co tempo da cultura pop, da produción de obxectos industriais de consumo en serie, cos medios de comunicación audiovisuais e coa música pop anglosaxoa. Hoxe é, sen dúbida, un clásico, un referente inevitable das nosas letras.

A nova e agardada novela de Suso de Toro, despois da grande acollida de Calzados Lola, Non volvas recupera a historia dunha muller que abandona a sua vida na cidade reclamada polo seu pasado e volve ao lugar que lle esta prohibido, a aldea da sua infancia onde sua nai lle pediu que non volvese. Fora da sua vida e fora do tempo pisa con paso fantasmal un lugar de sombras, unha aldea maldita, para desvelar os misterios da sua orixe. A xustiza pola man. Caminos dun territorio que so existe no tempo do sono, do pesadelo; como Comala, como Yoknapatawpha, como Macondo. Unha viaxe cara atras, a raiz dos nosos dias, a nosa Historia colectiva oculta e a historia persoal dunha xinea de mulleres construidas a poder dunha linguaxe literaria que quere atrapar o tempo intimo e o tempo epico. E que nos arrastra coa protagonista nunha viaxe ao fondo do noso corazon e da nosa memoria.

Catuxa fala co fantasma do seu pai despois de que morrera no despacho da súa xestoría, probablemente asasinado por un cliente violento que se dedicaba ao narcotráfico. O fantasma encárgalle que lle entregue a Xermán, de quen lle di que é o seu medio irmán e do que Catuxa nada sabía, unha importante cantidade de cartos se colabora con ela na descuberta do autor do crime. "Conta saldada" iníciase como unha historia de fantasmas, desenvolvéndose como unha novela trepidante de intriga e acción na que dous rapaces de ambientes sociais moi diferentes asumen os riscos de desentrañar as misteriosas circunstancias da morte do pai, nunha indagación onde tamén mudarán os seus sentimentos ás portas da idade adulta. Este feito, aparecido de improviso nas súas vidas, levaraos a descubrir, como no Hamlet de Shakespeare, que quizais ningún dos dous é como pensaba ser e que deben tomar decisións.

Tras visitar o seu pai na residencia, o neurocirurxian Ricardo Marzoa esta sobrepasado, fora de si, pesalle en exceso todo o que leva ao lombo: moitos anos, moitas vidas que pasaron polas suas mans e, tamen, algunha morte recente. Esta atravesando un momento profesional moi humillante e semella que tamen se atopa confuso coa sua situacion persoal. Acaba de armar unha boa lea no hospital, a sua vida muda radicalmente e precisa da axuda urxente dun psicoterapeuta. O seu caso ten moito que ver coas relacions filiais e os conflitos coa autoridade e supon unha enorme carga moral nun momento en que rompe con todo o que o rodea. A de Ricardo Marzoa e, sen dubida, unha historia conflitiva e chea de intriga que merece ser contada. Suso de Toro ofrece en "e;Fora de si"e; unha narracion memorable e sen concesions arredor da identidade familiar, da perda e da culpa, continuando a lina iniciada en obras fundamentais no seu catalogo como "e;Calzados Lola"e;, "e;A sombra cazadora"e;, "e;Home sen nome"e; ou "e;Sete palabras"e;. A agardada volta a novela dun clasico do noso tempo.

A familia Baltar atesoura un sorprendente patrimonio cultural e humano. Atraido polo insolito perfil dalgun dos seus membros, o escritor Suso de Toro realiza unha indagacion para reconstruir a historia dunha familia que, en distintos momentos, protexe a Rosalia de Castro e Murguia e logo a familia Castelao ou a Dieste. Tras manexar materiais froito dun intensisimo traballo de documentacion, Suso de Toro ofrecenos unha novela abraiante, que aglutina unha sintese persoal de novela rio, historica, psicoloxica e novela de ideas. E unha narracion que chega do seculo XIX e atravesa o seculo XX galego, espanol e europeo. Unha historia radicalmente local e ao tempo europea. Un senor elegante e, sobre todo, unha novela de investigacion: a persecucion dunha figura desconecida que se vai manifestando ata apoderarse de todo o libro e descubrirnos un personaxe comprometido co seu tempo, coa xente e co pais. Alguen dunha enorme dimension etica. A figura dese Baltar lembranos, desde a penumbra, que ademais da aceptacion da derrota e da pura supervivencia dos vencidos, tamen houbo resistencia e disidencia. Esta e unha memorable novela de non ficcion que demostra que existiu unha outra Galicia vital, alegre e afirmativa, moi distinta da que nos contaron.

Esta nova novela de Suso de Toro tomanos da man desde o comezo e fai que, empurrados pola intriga e pola emocion da sua lectura engaiolante, acompanemos ao protagonista nunha estrana viaxe cara a orixe para desvelar as claves da identidade persoal. Este relato e unha investigacion radical e intima, unha historia de familia, un retrato particular e colectivo dos humildes onde se acrisolan os diferentes xeneros literarios para achegarnos a esencia da vida. O autor fainos pasar da reflexion ao sorriso, con bravura e con tenrura, atopando nas experiencias da pobreza e da vida mais humilde as referencias primeiras que fundan a cultura occidental. Os lectores e lectoras agardan que Suso de Toro corra riscos con cada libro e afronte novos desafios esteticos e tematicos. Esta novela sorprendente non defrauda estas expectativas xa que Suso de Toro, como fixera en Polaroid, Tic-Tac ou Trece badaladas, traza unha nova fronteira literaria.

Dous irmáns viven co seu pai nunha casa totalmente arredados do mundo exterior. Fóra hai unha ameaza para todos eles que só o seu pai coñece. Un día o seu encerro vese alterado, e o seu pai advírteos: «Maxinade que a vosa sombra se separa de vós e toma vida de seu. Maxinade que a imaxe do espello toma vida propia e actúa pola súa conta. Ha chegar un momento no que teñades dificultades».Narrada en primeira persoa, altérnanse os puntos de vista de un e outro irmán en cada un dos capítulos. Con esta obra Suso de Toro inicia unha nova vía que el define como «unha aventura, unha narración mítica, que comeza lenta pero intrigante e se vai acelerando coma un thriller». A sombra cazadora será levada ó cine. Traducida ó castelán e ó portugués, así como a outras linguas europeas.

Nano, encamado no cuarto dun hospital, acompana durante dous dias a un vello terminal, so, entubado e consumido fisicamente. O vello, un home sen nome, un enigma invadido polas lembranzas, entre o delirio e o sono provocados pola medicacion, enunciara o monologo da sua arrepiante biografia centenaria. Unha vida desacougante, condicionada pola perda prematura da nai, a presenza da sombra do seu irman xemelgo, o seu paso polo Berlin onde emerxia o nazismo co que axina simpatizou, o seu protagonismo nas sacas da feroz represion do 36 en Compostela ou a sua participacion como voluntario na Division Azul. A visita de Celia, unha xove guionista, obrigara ao vello sen nome a confesar lucidamente, sen rastro de arrepentimento nin remorso, a sua participacion en multiples fusilamentos, torturas e violacions e as suas razons para facelos...Empregando formas achegadas ao drama, Suso de Toro ofrece a sua obra literaria mais ambiciosa: un relato de ficcion intenso e emotivo onde pairan como teon de fondo os acontecementos da represion en Galicia durante os dias do alzamento e os anos da posguerra. Unha reflexion perturbadora sobre a memoria que deita a mirada dun dos verdugos. Unha novela que procura as palabras necesarias que expresen e absolvan tanta dor afogada.

"Somnámbulos" reúne tres relatos de textura semellante, a das voces que falan e que escoitamos falar. Todos tratan do que trata a literatura, da memoria, é dicir do pasado. A escrita literaria adoita ser como guindar un balde ao pozo que un leva dentro. Non se acostuma contar mais o traballo de escribir ficción é ir cavando nun pozo dentro de un, conforme se descende a auga vai saíndo máis fría. O caso deste libro é outro, nace arredor dun texto, "Negocios de familia", que hai uns anos tirei fóra do pozo e que logo deitei de volta para o fondo pretendendo esquecelo. Durante anos chegábame algunha voz desde aquel burato máis as urxencias da vida diaria permitíronme non lles facer caso, até que as voces se foron facendo máis claras e fortes e tiven que procurar un oco nos meus días para voltar sentarme a escribir ao ditado desas voces. Ás veces ocorren cousas así. O segundo, "Conversando coa auga", é un texto que naceu dun encargo da "Fundación Agbar", que me propuxo escribir un texto sobre "a auga desbordada". O terceiro, "Insomne" naceu de recibir os chicotazos da historia nas costas propias. O orixinal foi escrito como texto para magnetófono e como tal foi escoitado por primeira e única vez na "Sala Galán" de Santiago. Retomeino e corrixino, separándoo un pouco máis das circunstancias históricas que vivía naquel momento. Seguramente a persoas que o lean hoxe, ese ser terríbel lles resulte estraño e lonxano, hoxe o terríbel fíxose invisíbel, noutros tempos os monstros tiñan figura. (Da nota do autor).

Calzados Lola e un relato mitico de iniciacion no que o heroe, tamen a heroina, tenen que andar un camino para ganar un conecemento: quen son eles verdadeiramente, a traves de conecer a sua historia familiar oculta. En Calzados Lola relatanse varias investigacions: a do desfalco dunha empresa, a dun pasado familiar, a de como construimos a nosa identidade. Varias historias contadas e suxeridas. Vidas veladas, o desvelamento da vida. O pasado e o presente, os pais e os fillos e os avos, os vivos e os mortos. Unha viaxe a orixe, unha escapada. O odio e o amor, a morte e a resurreccion. Duas novelas, unha de suspense e accion que nos arrastra na sua viveza,. e outra densa e fonda que conta a crise, esfarelamento e reconstruccion da identidade persoal. Un libro que conta, coa sensibilidade de hoxe, historias tan vellas como a xente. Unha novela atlantica.

Unha escritora ten dificultades para entrevistarse co director dunha productora de cine e conecer a sua opinion sobre un guion que lle presentara. Cando finalmente o consegue, averigua que o seu texto nunca lle fora entregado ao productor, quen identificara no argumento daquela historia de sombras unha ameaza que lle resulta moi proxima a sua vida. A investigacion dese enigma inquedante unira aos mozos nun abrazo dramatico, nunha historia de dous amantes sen esperanza. Trece badaladas, a nova novela de Suso de Toro, e un relato que arrinca dun acto de rebelion moi afastado no tempo, da cifra maxica por excelencia: a do destino maldito do rebelde. Unha novela froito da destilacion do traballo literario de case unha decada. Unha obra de intriga, que nos remite a un tempo de misterio, cando a xente cria no sobrenatural: a morte que axexa, o meigo resucitado que desafia ao Apostolo, a Berenguela que anuncia a hora do demo.. Unha indagacion sobre a memoria dunha cidade que e un labirinto hermetico sobre un mar de pedra: o enfrontamento entre o ben e o mal, o mito do sepulcro que alumou dende seculos a toda Europa. Un paseo, tamen, polos dilemas e as procuras de espiritualidade. Unha narracion concibida como forma de conecemento. Unha inmensa novela, abovedada de misterio, construida ao xeito de traxedia como unha rexa catedral romanica.