Safbwyntiau – serie

This revealing and controversial book weighs and reflects on the historical truth of the accusations of sympathy with Fascism against Plaid Cymru and its leaders.

This revealing and controversial book weighs and reflects on the historical truth of the accusations of sympathy with Fascism against Plaid Cymru and its leaders.

This revealing and controversial book weighs and reflects on the historical truth of the accusations of sympathy with Fascism against Plaid Cymru and its leaders.

During the nineteenth century, the Age of Nationalism, small stateless nations all over Europe developed successful national movements which demanded rights for minority language communities. One of the central questions of Welsh history is why this didn’t happen in Wales.Welsh patriotism emphasised radicalism and liberalism, which subsumed Wales within the discourse of British progressive politics. Liberalism promotes majoritarian identities, and in Wales is a key component of British hegemony. Wales in the nineteenth century was more liberal and radical than almost any other country in Europe. Contrary to the popular view that this was a boost for Welsh nationalism, Pam na fu Cymru (Why Wales never happened) shows that this was the very reason for its failure.

During the nineteenth century, the Age of Nationalism, small stateless nations all over Europe developed successful national movements which demanded rights for minority language communities. One of the central questions of Welsh history is why this didn’t happen in Wales.Welsh patriotism emphasised radicalism and liberalism, which subsumed Wales within the discourse of British progressive politics. Liberalism promotes majoritarian identities, and in Wales is a key component of British hegemony. Wales in the nineteenth century was more liberal and radical than almost any other country in Europe. Contrary to the popular view that this was a boost for Welsh nationalism, Pam na fu Cymru (Why Wales never happened) shows that this was the very reason for its failure.

During the nineteenth century, the Age of Nationalism, small stateless nations all over Europe developed successful national movements which demanded rights for minority language communities. One of the central questions of Welsh history is why this didn’t happen in Wales.Welsh patriotism emphasised radicalism and liberalism, which subsumed Wales within the discourse of British progressive politics. Liberalism promotes majoritarian identities, and in Wales is a key component of British hegemony. Wales in the nineteenth century was more liberal and radical than almost any other country in Europe. Contrary to the popular view that this was a boost for Welsh nationalism, Pam na fu Cymru (Why Wales never happened) shows that this was the very reason for its failure.

Dyfal ond dychmygus, caiff Ceridwen ei lluchio i sefyllfa ddirdynnol ym mherfeddion y canolbarth, a hithau a'i mam yn gofalu am ei Gransha yn ei ddyddiau olaf, yn hen dyddyn y teulu. Gyda'r byd yn datgymalu o'u cwmpas ceir cyfle i ddianc i'r dychymyg gyda chymorth Nain, a wnaeth adael casgliad amrywiol o lyfrau pan fu farw i Ceridwen. Trwy'r trysorau hyn y mae Ceridwen yn cwrdd a chyfres o gymeriadau annisgwyl, sydd yn canu am hanesion a syniadau o'r henfyd i'r presennol, ac yn agor drws iddi ar fyd llawn cwestiynau a myfyrdodau ar ei chyflwr hithau, ei chenedl a'r byd tu hwnt. Wrth ddilyn hynt yng nghwmni ei chyfeillion yr hyn a elwir gan Ceridwen yn 'Ysbryd Morgan', daw'n hysbys iddi fod gobaith i'w ganfod yng ngwedd bruddglwyfus ei theulu a'i chymdeithas, ond i'w ganfod mae'n rhaid cysylltu gyda'r gorffennol, tra yn dechrau o'r newydd. Nawr, yn y dilyniant yma i Credoau'r Cymry (2016), mae Huw Lloyd Williams yn cyflwyno hanes deallusol o Gymru sy'n trin y seiliau syniadol sydd wedi ysbrydoli adnewyddu parhaol ein diwylliant yn wyneb argyfyngau oesol.

Dyfal ond dychmygus, caiff Ceridwen ei lluchio i sefyllfa ddirdynnol ym mherfeddion y canolbarth, a hithau a’i mam yn hen dyddyn y teulu yn gofalu am ei Gransha yn ei ddyddiau olaf. Gyda’r byd yn datgymalu o’u cwmpas, ceir cyfle i ddianc i’r dychymyg gyda chymorth Nain, a wnaeth adael casgliad amrywiol o lyfrau i Ceridwen – trysorau sy’n ei thywys i gwrdd â chyfres o gymeriadau annisgwyl yn canu am hanesion a syniadau o’r henfyd i’r presennol, ac sy’n agor drws iddi ar fyd llawn cwestiynau a myfyrdodau ar ei chyflwr hithau, ei chenedl a’r byd tu hwnt. Wrth ddilyn yng nghwmni ei chyfeillion hynt yr hyn a enwir yn ‘Ysbryd Morgan’, daw’n hysbys i Ceridwen fod gobaith i’w ganfod yng ngwedd bruddglwyfus ei theulu a’i chymdeithas – ond i’w ganfod, mae’n rhaid cysylltu gyda’r gorffennol tra yn dechrau o’r newydd.

Dyma’r gyfrol gyntaf sydd yn ymdrin â mewnfudo rhyngwladol, cymunedau Cymru a’r Gymraeg o safbwynt ieithyddol a chymdeithasol. Ers dechrau’r ganrif, cafwyd trafodaethau cynyddol am ddyfodol amrywiaeth mewn nifer o wladwriaethau, gan gynnwys Prydain a Chymru. Mae’r gyfrol hon yn mynd ati i drafod sut y mae llywodraethau ac athronwyr cyfoes wedi ymwrthod ag amlddiwylliannedd tra yn chwilio am ffyrdd newydd o uno pobl trwy iaith a diwylliant. Wrth drafod y cyd-destun damcaniaethol a pholisi, mae’r gyfrol yn tynnu ar ymchwil empeiraidd gyda mewnfudwyr, tiwtoriaid iaith a swyddogion llywodraethol Cymru, i ddatgelu safbwyntiau am integreiddio yng Nghymru ac i herio rhagdybiaethau am berthynas mewnfudwyr a’r Gymraeg. Daw cymhlethdod sefyllfa iswladwriaethol Cymru i’r brig wrth i Lywodraeth Cymru ddatgan cefnogaeth dros ddwyieithrwydd, tra bod polisïau’r Wladwriaeth Brydeinig yn haeru polisi mewnfudo a dinasyddiaeth homogenaidd ac unieithog. Mae’r gyfrol yn awgrymu llwybr posibl i Gymru, felly, sef diffinio dinasyddiaeth amlethnig Gymreig a Chymraeg ei hun.

Dyma gyfrol sydd yn ymdrin â mewnfudo rhyngwladol, cymunedau Cymru a’r Gymraeg o safbwynt ieithyddol a chymdeithasol. Gan dynnu ar ymchwil empeiraidd gyda myfyrwyr, tiwtoriaid iaith a swyddogion llywodraethol Cymru, mae’r awdur yn herio rhagdybiaethau damcaniaethol am berthynas mewnfudwyr â’r Gymraeg. Daw cymhlethdod sefyllfa iswladwriaethol Cymru i’r amlwg wrth I Lywodraeth Cymru ddatgan cefnogaeth dros ddwyieithrwydd, tra bod polisïau’r Wladwriaeth Brydeinig yn hybu polisi mewnfudo a dinasyddiaeth homogenaidd ac unieithog. Wedi trafod y sefyllfa yn Québec ac archwilio’r berthynas rhwng hunaniaethau ethnig a sifig, awgryma Gwennan Higham ei bod yn ddyletswydd arnom i ddiffinio a sefydlu dinasyddiaeth amlethnig Gymreig a Chymraeg.

Sut mae ysgrifennu drama ‘genedlaethol’ mewn cenedl ddwyieithog a diwladwriaeth? A yw ymdrech dramodwyr yr 1990au i ddychmygu cenedl amgen ac annibynnol ar lwyfan wedi pylu ers datganoli? Sut y mae lleiafrifoedd eraill wedi dygymod â heriau’r oes honedig ôl-fodern ac ôl-genedlaethol hon, ac a oes gan eu profiadau wersi i Gymru? Dyma rai o’r cwestiynau y mae nifer o arloeswyr y ddrama Gymraeg gyfoes yn ymhél â nhw yn y gyfrol ddiweddaraf hon yng nghyfres Safbwyntiau. Mae Llwyfannu’r Genedl Anghyflawn yn gasgliad heriol o ysgrifau, wedi ei guradu a’i olygu gan un o’n dramodwyr mwyaf blaengar.

Sut mae ysgrifennu drama ‘genedlaethol’ mewn cenedl ddwyieithog a diwladwriaeth? A yw ymdrech dramodwyr yr 1990au i ddychmygu cenedl amgen ac annibynnol ar lwyfan wedi pylu ers datganoli? Sut y mae lleiafrifoedd eraill wedi dygymod â heriau’r oes honedig ôl-fodern ac ôl-genedlaethol hon, ac a oes gan eu profiadau wersi i Gymru? Dyma rai o’r cwestiynau y mae nifer o arloeswyr y ddrama Gymraeg gyfoes yn ymhél â nhw yn y gyfrol ddiweddaraf hon yng nghyfres Safbwyntiau. Mae Llwyfannu’r Genedl Anghyflawn yn gasgliad heriol o ysgrifau, wedi ei guradu a’i olygu gan un o’n dramodwyr mwyaf blaengar.